กระจับปี่
กระจับปี่ เป็นเครื่องดนตรีประเภทดีด หรือพิณ 4 สายชนิดหนึ่ง ตัวกะโหลกเป็นรูปกลมรีแบนทั้งหน้าหลัง มีความหนาประมาณ 7 ซม. ด้านหน้ายาวประมาณ 44 ซม. กว้างประมาณ 40 ซม. ทำคันทวนเรียวยาวประมาณ 138 ซม. ตอนปลายคันทวนมีลักษณะ แบน และบานปลายผายโค้งออกไป ถ้าวัดรวมทั้งคันทวนและตัว กะโหลก จะมีความยาวประมาณ 180 ซม. มีลูกบิดสำหรับขึ้นสาย 4 อัน มีนมรับนิ้ว 11 นมเท่ากับจะเข้ ตรงด้านหน้ากะโหลกมีแผ่นไม้บางๆ ทำเป็นหย่องค้ำสายให้ตุงขึ้น เวลาบรรเลงใช้นิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้ จับไม้ดีด เขี่ยสายให้เกิดเสียง
ในสมัยกรุงศรีอยุธยา มีกล่าวไว้ในกฎมณเฑียรบาลว่า “ร้องเพลงเรือ เป่าปี่เป่าขลุ่ย สีซอดีดจะเข้ กระจับปี่ตีโทนทับ โห่ร้องนี่นั่น” ต่อมาก็นำมาใช้เป็นเครื่องดีดประกอบการขับไม้ สำหรับบรรเลงในพระราชพิธี แต่เนื่องจากกระจับปี่มีเสียงเบา และมีน้ำหนักมาก ผู้ดีดกระจับปี่จะต้องนั่งพับเพียบขวาแล้วเอาตัวกระจับปี่ วางบนหน้าขาข้างขวาของตน เพื่อทานน้ำหนัก มือซ้ายถือคันทวนมือ ขวาจับไม้ดีด เป็นที่ลำบากมาก อาจเป็นสาเหตุหนึ่ง ที่ทำให้ไม่ค่อยมีผู้นิยมเล่นกระจับปี่ ในปัจจุบันจึงหาผู้เล่นได้ยาก
กระจับปี่ สันนิษฐานกันว่าน่าจะมาจาก ภาษาชวา คำว่า กัจฉปิ ซึ่งคำว่า กัจฉปิ นั้นมีรากฐานของคำศัพท์ ในบาลีสันสกฤต คำว่า กัจฉปะ ที่แปลว่า เต่า เนื่องจากลักษณะของ กระจับปี่นั้น จะมีกะโหลกเป็นรูปกลมรีแบนทั้งหน้าหลัง ซึ่งมองแล้วคล้ายกับกระดองของเต่า ปัจจุบันจัดอยู่ในวง"มโหรีเครื่องใหญ่"
ที่มากระจับปี่
กระจับปี่ เครื่องดนตรีพื้นบ้านไทย ประเภทเครื่องดีด
ประวัติความเป็นมาของ กระจับปี่ จากหลักฐานบางอย่าง ทำให้นักวิชาการ และผู้ทรงคุณวุฒิ เกี่ยวกับเครื่องดนตรี ให้ข้อสรุปว่า กระจับปี่เป็นเครื่องดนตรี ที่มีต้นกำเนิด และเป็นเครื่องดนตรีของประเทศอินเดีย ซึ่งมีการเล่นและได้รับความนิยมมาก เมื่อประมาณ สามพันปีก่อน เนื่องจาก มีหลักฐานที่เป็น รูปสลักประติมากรรม และหลักฐานทาง วรรณกรรมโบราณ ของประเทศอินเดีย ในส่วนของ ประเทศไทยนั้น อดีตที่ผ่านมา กระจับปี่เป็น เครื่องดนตรีพื้นบ้านไทย ที่ได้รับความนิยมเล่นกันมาก และพอมายุคหลังๆ กระจับปี่ ก็ไม่ค่อยมีคนนิยมเล่น เพราะกระจับปี่ จะมีเสียงที่ค่อนข้าง เบา แต่มีน้ำหนักมาก เวลาที่จะเล่นบรรเลงเพลง ก็ต้องนั่ง จึง ไม่ค่อย ได้รับความนิยม ในปัจจุบันหาผู้ที่เล่น เครื่องดนตรีพื้นบ้านไทย ชนิดนี้น้อยมาก
กระจับปี่ หรือบางครั้งจะเรียกกันว่า พิณ 4 สาย กระจับปี่ จะเป็น เครื่องดนตรีพื้นบ้านไทย ประเภทเครื่องดีด ลักษณะ ของกระจับปี่นั้น จะมีลักษณะเหมือนกับพิณหรือซึง ของชาวอีสาน จะต่างกันที่ตรงขนาดเพราะกระจับปี่ เป็น เครื่องดนตรีพื้นบ้านไทย ที่ใหญ่กว่าพิณ ลักษณะของตัวกระจับปี่ หรือตัวกะโหลก จะเป็นกล่องรูปวงรี แบน สามารถวัดความยาวได้ประมาณ 44 เซนติเมตร ส่วนความกว้างของกระจับปี่นั้น วัดได้ประมาณ 40 เซนติเมตร วัดความหนาของกระจับปี่ได้ประมาณ 7-8 เซนติเมตร ในส่วนของคันทวนวัดความยาวได้ประมาณ 120-140 เซนติเมตร กระจับปี่นั้นจะมีสายอยู่ทั้งหมดด้วยกัน 4 สาย และจะมีที่สำหรับรองสาย (นมรองสาย) โดยทั่วไปจะมีประมาณ 11-12 นม
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น